Hoe vier toetsen samen een oordeel vormen

Dit zijn de dingen die niet met goede wil, een goede formule of een goed gesprek zijn op te lossen. Ze staan vooraan omdat ze de rest van het onderzoek zinloos maken zodra er een valt.

Een veto valt op twee manieren en het scherm zegt welke van de twee: "vastgesteld als tekort" of "nog niet vastgesteld". Voor de uitkomst maakt het niets uit, want ze blokkeren allebei. Voor wat je eraan doet maakt het alles uit: het eerste vraagt een besluit, het tweede vraagt een gesprek.

De vijf aan de formulekant zijn ook de snelste weg naar een werkende matching. Een formule die alleen die vijf vastlegt komt al los, terwijl de andere eenentwintig nog open staan. Dat is bewust zo gebouwd: er is een kortste route naar bruikbaar in plaats van een alles-of-niets.

Elke competentie krijgt een niveau: sterk, voldoende, aandacht of tekort. Ontbreekt het bewijs, dan blijft hij op onbekend staan en wordt hij niet ingevuld met een schatting.

De uitkomst per competentie is een verschil en geen cijfer. Op of boven de eis heet draagt. Eén niveau eronder heet aandachtspunt. Twee niveaus eronder heet knelpunt. Onbekend levert geen oordeel op en telt nooit stilzwijgend als "voldoet". Dat verschil staat in het kandidaatdossier in de CRM, zodat een beoordelaar zelf kan zien of hij het erg vindt.

Sterk Voldoende Aandacht Tekort Onbekend

De eis waartegen dat wordt gelegd komt niet uit een wensenlijst die een formule zelf opschrijft. Hij wordt afgeleid uit zes kenmerken van de formule. Zo kan een formule niet per ongeluk een profiel opschrijven dat op de vorige kandidaat lijkt en zo blijft het profiel kloppen als er niemand aan denkt hem bij te werken.

Het exploitatiemodel weegt het zwaarst en dat is te zien aan wat het uitsluit. Dit is geen voorkeur maar een eigenschap van het model: wie in een owner-operatorformule niet op de vloer wil staan, past daar niet, hoe goed hij verder ook is.

Een eis komt in vier zwaartes: sterk vereist, voldoende vereist, aanwezig gewenst en niet van toepassing. Die derde stelt met opzet geen ondergrens; hij is prettig en niet bepalend. Raken twee kenmerken dezelfde competentie, dan wint de zwaarste eis en wordt er niets opgeteld. Optellen zou opnieuw een score maken en die bestaat hier niet.

Bij elke eis blijft staan welk kenmerk hem heeft gesteld. Dat is geen sier: een eis waarvan niemand kan zien waar hij vandaan komt valt ook niet te weerleggen en dan is tegenspraak in de praktijk verdwenen.

Uit twee competenties, eigenaarschap en systeemtrouw, volgt een ondernemersprofiel: franchiseondernemer (hoog op allebei), solist, uitvoerder of passant. Dat profiel wordt gelegd naast de leiderschapsstijl en de cultuur van de formule.

Staat een van die twee competenties op onbekend, dan komt er geen profiel. Niet het dichtstbijzijnde, niet een voorlopig: geen. Een profiel op de helft van de gegevens is geen profiel en zou als volwaardig worden gelezen zodra het er eenmaal staat.

Wat er dan uit komt is geen algemene passingsmatrix maar vier combinaties die met naam bekend zijn. Bewust beperkt: een bredere tabel vraagt om interpretatie en dat is precies waar zelfbedachte weging binnensluipt.

De vier zijn niet gelijkvormig en dat is met opzet zo gelaten. De eerste twee kijken naar het volledige profiel, de laatste twee alleen naar eigenaarschap. Dat verschil staat zo in de onderbouwing en is geen slordigheid om recht te trekken; het gladstrijken zou een regel opleveren die daar niet staat.

Dit is de vorm die verklaart waarom dezelfde persoon bij de ene formule plaatsbaar is en bij de andere niet, zonder dat er iets aan hem verandert. Een tekort is pas een probleem als de formule het niet kan opvangen.

Wat mag worden opgevangen hangt af van de klasse van het tekort. Die staat vast per competentie en is geen keuze per geval. Van de 22 kandidaatcompetenties zijn er acht fundament, negen basis en vijf leerbaar.

De routes zelf liggen vast en zijn met naam en toenaam opgeschreven. Er zijn er zeven. Voor de overige vijftien competenties bestaat er geen route, ook niet als ze in de klasse basis of leerbaar vallen: een tekort daar blijft dus gewoon een tekort.

Twee details in die tabel doen meer werk dan ze lijken. Waar er twee competenties staan is dat een en en geen of: allebei moeten ze sterk staan. En de grens ligt op sterk en niet op voldoende, want compensatie is de plek waar je niet mag afronden.

Zo ziet het verschil eruit dat deze vorm zichtbaar maakt. Twee formules, dezelfde kandidaat, hetzelfde tekort.